Yoshlar parlamenti tarixi

Yoshlar parlamenti tarixi

O'zbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi 2021 yilda ilk marotaba O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Senati va Qonunchilik palatasi huzurlarida Yoshlar parlamentlari tashkil etildi.

Yoshlar parlamenti yuridik shaxs maqomiga ega bo'lmagan maslahat organi bo'lib, o'z faoliyatida faqatgina O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasiga hisobdor bo'lib, o'z faoliyatini Qonunchilik palatasining vakolatlari ya'ni besh yil muddatga saylanadi.

Yoshlar parlamenti 150 nafar a'zodan iborat bo'lib, a'zo faoliyatida o'zini nomzod sifatida ko'rsatgan siyosiy partiya va Yoshlar parlamentiga hisobdordir. Yoshlar parlamenti a'zosi o'z vakolatlarini ishlab chiqarish yoki xizmat vazifalaridan ajralmagan holda jamoatchilik asosida amalga oshiradi.

O'tgan davrda Yoshlar parlamenti yoshlarning siyosiy-huquqiy bilim va ko'nikmalarini yuksaltirish, ularni qonun ijodkorligi jarayoniga keng jalb etish, qonunlarni yoshlar orasida targ'ib qilish orqali ularning jamiyat hayotiga daxldorligini kuchaytirish, yosh avlodning siyosiy faolligini oshirishga xizmat qiladigan muhim institut sifatida shakllandi.

Parlament tomonidan qabul qilinayotgan qonunlarda mamalakatimiz aholisining salkam 60 foiziini tashkil etadigan yoshlarning huquq va qonuniy manfaatlarini inobatga olish, ularni mamlakatning ijtimoiy-siyosiy jarayonlarga, parlament hayotiga jalb qilish Yoshlar parlamenti bilan o'zaro bog'liqdir. Bu esa, Qonunchilik palatasi deputatlari va yoshlar o'rtasida mustahkam ko'prik vazifasini o'taydigan mutlaqo yangi tizim asosida tashkil etishni taqozo etadi.

Birinchi chaqiriq Yoshlar parlamenti (2021-2022-yillar)

Birinchi chaqiriq Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Yoshlar parlamentiga 5 ta siyosiy partiya ishtirokida Liberal-demokratik partiya 53 ta deputatlik mandatiga, "Milliy tiklanish" demokratik partiyasi – 36 ta joyga, "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi – 24 ta joyga, Xalq-demokratik partiyasi – 22 ta joyga hamda O'zbekiston Ekologik partiyasi 15 ta deputatlik o'rniga muvofiq ikki yarim yilga saylandilar.

Birinchi chaqiriq Yoshlar parlamenti raisi Boboyev Jamshid saylangan.

Ikkinchi chaqiriq Yoshlar parlamenti (2023-2024-yillar)

Ikkinchi chaqiriq Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Yoshlar parlamentiga 5 ta siyosiy partiya ishtirokida Liberal-demokratik partiya 53 ta deputatlik mandatiga, "Milliy tiklanish" demokratik partiyasi – 36 ta joyga, "Adolat" sotsial-demokratik partiyasi – 24 ta joyga, Xalq-demokratik partiyasi – 22 ta joyga hamda O'zbekiston Ekologik partiyasi 15 ta deputatlik o'rniga muvofiq ikki yarim yilga saylandilar.

2023-yil 30-aprelda tarixda ilk marta umumxalq referendumi asosida yangi tahrirdagi O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qabul qilinishi ikkinchi chaqiriq Yoshlar parlamenti davrida eng muhim voqea bo'ldi.

O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining ko'rib chiqishida bo'lgan qonun loyihalari yuzasidan Yoshlar parlamenti a'zolari tomonidan Qonunchilik palatasining deputatlariga ko'makgida jami 142 ta taklif tayyorlangan bo'lib, ulardan 84 tasi qonun loyihalarini takomillashtirish jarayonida inobatga olingan.

Konstitutsiyaviy islohotlar jarayonida Yoshlar parlamenti a'zolari faol ishtirok etishdi. Ular tomonidan jami 1 381 ta takliflar Konstitutsiyaviy komissiyaga yuborildi. Shuningdek, Yoshlar parlamenti tomonidan konstitutsiyaviy islohtlar jarayoniga yoshlarni keng jalb qilish maqsadida 53 ta "Konstitutsiyaviy islohotlar yoshlar muhokamasida" mavzusida davra suhbati tashkil etildi.

Yangilangan Konstitutsiyada yoshlar huquqlari va manfaatlari mustahkamlandi. Davlat yoshlarning shaxsiy, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy, ekologik huquqlari himoya qilinishini ta'minlaydi, ularning jamiyat va davlat hayotida faol ishtirok etishini rag'batlantirishi majburiyatini oldi. Davlat yoshlarning intellektual, ijodiy, jismoniy va axloqiy jihatdan shakllanishi hamda rivojlanishi uchun, ularning ta'lim olishga, sog'lig'ini saqlashga, uy-joyga, ishga joylashishga, bandlik va dam olishga bo'lgan huquqlarini amalga oshirish uchun shart-sharoitlar yaratishni kafolatladi.

Yoshlar parlamentida mamlakat yoshlarini manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan 8 ta qo'mitalar faoliyati yo'lga qo'yilgan bo'lib, Yoshlar parlamenti a'zolari qo'mitalar faoliyatida ishtirok etmoqda.

Shuningdek, O'zbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan 2023 yildan boshlab, Yoshlar parlamenti a'zolari respublikadagi mavjud 21 ta vazirlik, idora va tashkilotlarga biriktirilib, vazirlik va idoralar tomonidan tizimdagi yoshlar bilan amalga oshirilgan ishlar to'g'risidagi ma'lumotlar, vazirlik va idora rahbarlariga biriktirilgan yoshlar bilan amalga oshirilayotgan ishlarni jamoatchilikka yetkazish hamda yoshlar siyosati yo'nalishida yangi tashabbuslar ilgari surildi.

Mamalakatimizda 2024 yil muhim siyosiy jarayonlarga boy yil bilan esda qoldi. Joriy yilning 30 oktyabr kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasi va Xalq deputatlari mahalliy kengashlariga saylov bo'lib o'tdi. Saylov ilk marotaba aralash saylov tizimi (mojaritar va proporsional) tamoyili asosida tashkil etildi.

Saylovda Yoshlar parlamenti a'zolari siyosiy partiyalar bilan birgalikda ko'plab tashabbus va g'oyalarni ilgari surib Siyosiy Partiyalarning saylov oldi dastur (platforma)lariga yoshlar yo'nalishida 3 mingga yaqin takliflarni ilgari surishganligi esa siyosiy partiyalarning yoshlar bilan ishlash sohasida yangicha dunyoqarashni va besh yillikdagi asosiy ko'rsatkichlarni belgilab berdi.

Saylov natijalari bo'yicha esa 1 nafari O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati, 6 nafari xalq deputatlari viloyat va tuman (shahar) Kengashi deputati etib saylandi.

Yoshlar parlamentining faol va tashabbuskor a'zolari qator mas'uliyatli lavozimlarga munosib ko'rilgan. Xususan, 5 nafari huquqni muhofaza qilish organlarida, 8 nafar vazirlik va idoralarga, 9 nafar mahalladagi yoshlar yetakchisi, 12 nafari mahalliy hokimiyat organlaridagi turli lavozimlariga tayinlangan.

O'tgan davr mobaynida Yoshlar parlamenti a'zolari jami 21 ta xalqaro tadbirlarda ishtirok etishdi. Shundan 9 tasi xorijiy davlatlardagi tadbirlarni tashkil etadi. Jumladan: Yoshlar oyligi doirasida MDH davlatlari Yoshlar parlamentlari yig'ilishi asosida Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Yoshlar parlamentining tashrif buyurgan Rossiya, Turkmaniston, Ozarbayjon, Belarus, Tojikiston Respublikalari Yoshlar masalalari bo'yicha delegatsiya vakillari bilan ikki tomonlama uchrashuvlari bo'lib o'tib, hamkorlik rejalari kelishib olindi.

Ikkinchi chaqiriq Yoshlar parlamenti raisi Joldasova Shaxnoza Batirovna saylangan.

Oliy Majlis Qonuchilik palatasiga bo'lib o'tgan saylov natijalariga muvofiq Joldasova Shaxnoza Batirovna saylanganligi uchun 2025-yil 6-fevral kuni Oliy Majlis Qonunchilik palatasi huzuridagi Yoshlar parlamentining navbatdan tashqari yig'ilishida Yoshlar parlamenti raisligiga Sobitov Otabek Yo'ldosh o'g'li nomzodi ko'rib chiqildi va ko'pchilik ovozi bilan ma'qullandi.